Ăn Gì Sau Khi Bị Cúm? 10 Thực Phẩm Giúp Lấy Lại Sức Khỏe

Cúm vừa qua đi, để lại cơ thể kiệt sức, chán ăn, cổ họng còn đau rát và bụng vẫn chưa trở lại bình thường. Bạn biết mình cần ăn để lấy lại sức – nhưng không biết nên ăn gì, ăn thế nào, và tại sao một số thứ lại giúp phục hồi nhanh hơn những thứ khác.

Đây không phải câu hỏi đơn giản. Trong và sau khi bị cúm, hệ miễn dịch đã huy động toàn lực để chiến đấu với virus, tiêu thụ lượng lớn protein, vitamin, khoáng chất và năng lượng. Cơ thể mất nước, mất điện giải, mất cơ bắp và mất đi các vi chất quan trọng. Giai đoạn hồi phục không chỉ là “hết bệnh” – nó là quá trình tái thiết sinh học đòi hỏi những nguyên liệu rất cụ thể. Ăn đúng thứ trong giai đoạn này có thể rút ngắn đáng kể thời gian hồi phục. Ăn sai có thể kéo dài tình trạng mệt mỏi thêm nhiều ngày.

Bài viết này giải thích khoa học đằng sau từng lựa chọn thực phẩm – và đưa ra 10 thực phẩm cụ thể có bằng chứng rõ ràng nhất để giúp bạn lấy lại sức khỏe sau cúm.

Cơ Thể Cần Gì Sau Khi Bị Cúm?

Trước khi đi vào danh sách cụ thể, cần hiểu cơ thể đang ở trạng thái nào sau khi cúm:

Viêm hệ thống do virus cúm làm tăng tốc độ dị hóa protein cơ bắp – nghĩa là cơ thể đang “ăn” cơ bắp của chính mình để lấy amino acid phục vụ sản xuất kháng thể và tế bào miễn dịch. Sốt cao làm tăng tốc độ chuyển hóa khoảng 10-13% cho mỗi độ C tăng thêm. Nôn và tiêu chảy (nếu có) gây mất nước và điện giải nghiêm trọng. Chán ăn – do các cytokine viêm gây ức chế vùng dưới đồi – khiến việc bổ sung dinh dưỡng đúng lúc trở nên khó khăn.

Những gì cơ thể cần nhất sau cúm:

• Protein để tái tạo mô và tiếp tục sản xuất kháng thể
• Nước và điện giải để phục hồi thể tích tuần hoàn
• Vitamin C, D, và kẽm để hỗ trợ hệ miễn dịch hoàn thiện phục hồi
• Carbohydrate dễ tiêu để nạp lại năng lượng cho cả não và cơ bắp
• Probiotic để phục hồi hệ vi sinh đường ruột bị ảnh hưởng
• Hợp chất chống viêm để tắt phản ứng viêm còn sót lại

10 Thực Phẩm Tốt Nhất Sau Khi Bị Cúm

1. Cháo (Gạo Tẻ Hoặc Gạo Lứt)

Cháo là lựa chọn số một sau cúm không chỉ vì truyền thống – mà vì sinh lý học. Gạo được nấu thành cháo có chỉ số đường huyết (GI) vừa phải khi nấu loãng và cực kỳ dễ tiêu hóa. Sau nhiều ngày ăn ít, hệ tiêu hóa cần được “khởi động lại” từ từ – cháo loãng làm điều này một cách hoàn hảo.

Tinh bột trong cháo cung cấp glucose – nhiên liệu nhanh nhất mà não và tế bào miễn dịch sử dụng. Nước trong cháo đồng thời bù đắp mất nước. Nhiệt độ ấm giúp thông thoáng đường thở còn đang ứ dịch.

Cách dùng tốt nhất: Nấu cháo trắng loãng với một chút muối và gừng tươi trong 2-3 ngày đầu. Dần dần thêm thịt gà xé, trứng, hoặc cá để bổ sung protein khi dạ dày đã ổn định hơn.

2. Súp Gà

Súp gà là một trong số ít thực phẩm có nghiên cứu lâm sàng kiểm chứng khả năng hỗ trợ phục hồi sau nhiễm trùng hô hấp. Nghiên cứu từ Đại học Nebraska cho thấy súp gà ức chế sự di chuyển của bạch cầu trung tính – các tế bào viêm gây ra nhiều triệu chứng khó chịu của cúm – qua đó giảm viêm đường hô hấp và rút ngắn thời gian hồi phục.

Súp gà đồng thời cung cấp: protein dễ hấp thu từ thịt gà, collagen và gelatin từ xương hầm hỗ trợ phục hồi niêm mạc đường tiêu hóa, điện giải từ muối và rau củ, và hơi nóng giúp thông thoáng đường hô hấp trên.

Cách dùng tốt nhất: Hầm xương gà ít nhất 2-3 tiếng để lấy collagen. Thêm hành, gừng, cần tây, cà rốt. Ăn 2 lần/ngày trong những ngày đầu hồi phục.

3. Gừng Tươi

Gừng là vị thuốc được sử dụng hàng ngàn năm trong y học cổ truyền Việt Nam và Trung Hoa để “giải cảm, ôn trung, tán hàn”. Khoa học hiện đại xác nhận: gingerols và shogaols trong gừng ức chế COX-2 và 5-LOX – hai enzyme pro-viêm chính – đồng thời có tác dụng kháng virus trực tiếp với một số chủng cúm.

Gừng còn giảm buồn nôn hiệu quả – một trong những triệu chứng phổ biến nhất sau cúm. Gingerol trong gừng tươi kích thích nhu động dạ dày và ức chế phản xạ nôn, giúp người bệnh ăn uống dễ dàng hơn trong giai đoạn hồi phục.

Cách dùng tốt nhất: Thêm vài lát gừng tươi vào trà nóng với mật ong và chanh. Nấu cùng cháo hoặc súp. Tránh dùng gừng khô hay bột gừng – hiệu quả kém hơn gừng tươi đáng kể.

4. Tỏi

Allicin – hoạt chất chính trong tỏi – có tác dụng kháng virus, kháng khuẩn và tăng cường miễn dịch được chứng minh trong nhiều nghiên cứu lâm sàng. Một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy bổ sung tỏi giảm 63% nguy cơ bị cảm cúm và rút ngắn thời gian bệnh từ 5 ngày xuống còn 1,5 ngày ở nhóm vẫn bị bệnh.

Allicin hoạt động bằng cách tăng hoạt tính của tế bào NK (Natural Killer cells) và đại thực bào – hai lực lượng tiên phong trong chiến đấu với virus. Sau khi cúm, hệ miễn dịch cần tiếp tục ở trạng thái cảnh giác để ngăn nhiễm trùng thứ cấp – và tỏi hỗ trợ điều này hiệu quả.

Cách dùng tốt nhất: Băm nhuyễn tỏi và để 10-15 phút trước khi nấu – quá trình này kích hoạt alliinase, enzyme tạo ra allicin. Thêm vào cháo, súp, hoặc ăn kèm với mọi bữa. 2-3 tép/ngày là liều hiệu quả.

5. Mật Ong

Mật ong có hoạt tính kháng khuẩn và kháng virus được xác nhận lâm sàng, chủ yếu thông qua hydrogen peroxide, defensin-1, và nồng độ đường osmotic cao. Quan trọng hơn cho giai đoạn hồi phục cúm, mật ong có tác dụng làm dịu cổ họng và giảm ho tốt hơn dextromethorphan (thuốc ho không kê đơn phổ biến) theo một số nghiên cứu.

Fructooligosaccharide trong mật ong cũng hoạt động như prebiotic, nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi trong đường ruột – đặc biệt quan trọng sau khi hệ vi sinh đường ruột bị ảnh hưởng bởi bệnh tật và có thể cả kháng sinh (nếu được kê đơn).

Cách dùng tốt nhất: 1-2 thìa cà phê mật ong nguyên chất (không pha trộn) trong trà ấm với gừng và chanh. Uống vào buổi sáng và trước khi ngủ. Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulinum.

6. Trái Cây Giàu Vitamin C

Vitamin C là vi chất quan trọng nhất trong phục hồi miễn dịch sau nhiễm trùng. Hệ miễn dịch tiêu thụ vitamin C với tốc độ gấp 10-20 lần so với bình thường trong và sau khi chiến đấu với virus. Bổ sung đủ vitamin C sau cúm giúp:

• Kích thích sản xuất và hoạt động của bạch cầu
• Hỗ trợ tổng hợp collagen để phục hồi niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương
• Trung hòa các gốc tự do còn tồn tại từ phản ứng viêm
• Rút ngắn thời gian hồi phục

Nguồn vitamin C tốt nhất theo thứ tự: ổi (228mg/100g), kiwi (93mg/100g), cam (53mg/100g), dứa, dâu tây, bưởi. Ưu tiên trái cây nguyên quả hơn nước ép để giữ chất xơ.

Cách dùng tốt nhất: 2-3 phần trái cây mỗi ngày trong suốt giai đoạn hồi phục. Nếu chán ăn, ép nước trái cây nguyên chất với chút gừng là lựa chọn tốt.

7. Sữa Chua Không Đường (Probiotic)

Đây là thực phẩm ít được nhắc đến nhất nhưng quan trọng nhất cho giai đoạn hồi phục. 70% tế bào miễn dịch tập trung tại niêm mạc đường ruột – hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh là nền tảng để hệ miễn dịch hoạt động đúng đắn. Bệnh tật, stress, và đặc biệt là kháng sinh làm suy giảm nghiêm trọng sự đa dạng vi sinh đường ruột.

Lactobacillus và Bifidobacterium trong sữa chua có men sống giúp phục hồi hệ vi sinh đường ruột, cải thiện sản xuất IgA (kháng thể quan trọng trên niêm mạc đường hô hấp), và kích thích tế bào T điều hòa để cân bằng phản ứng miễn dịch.

Trà thảo dược Lanui Tiêu Hóa – Digest Tea với các thảo dược hỗ trợ tiêu hóa sau cúm là một lựa chọn bổ sung tốt – giúp phục hồi chức năng tiêu hóa, giảm đầy hơi và hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng trong giai đoạn cơ thể đang cần nạp lại tất cả vi chất đã mất.

Cách dùng tốt nhất: 150-200ml sữa chua không đường có men sống (tìm nhãn “Live & Active Cultures” hoặc tên vi khuẩn cụ thể) mỗi ngày. Không đun nóng – nhiệt độ cao giết chết vi khuẩn có lợi.

8. Trứng

Protein từ trứng có giá trị sinh học cao nhất trong tất cả các thực phẩm tự nhiên (điểm PDCAAS = 1.0) – nghĩa là cơ thể sử dụng được gần như toàn bộ lượng protein từ trứng để tái tạo mô và sản xuất kháng thể. Một quả trứng lớn cung cấp 6g protein hoàn chỉnh với đầy đủ 9 amino acid thiết yếu.

Ngoài protein, trứng còn cung cấp: kẽm (hỗ trợ miễn dịch), selen (chống oxy hóa), vitamin D (điều hòa miễn dịch), choline (phục hồi chức năng não bị ảnh hưởng bởi sốt), và vitamin B12 (hỗ trợ sản xuất hồng cầu và phục hồi năng lượng).

Cách dùng tốt nhất: Trứng luộc mềm (lòng đỏ còn hơi sệt) hoặc trứng hấp là dễ tiêu nhất. Trứng chưng với một chút gừng và hành lá là bữa sáng lý tưởng trong giai đoạn hồi phục. Tránh trứng chiên nhiều dầu trong những ngày đầu.

9. Rau Xanh Đậm Lá (Cải Bó Xôi, Rau Muống, Mồng Tơi)

Rau xanh đậm lá cung cấp folate, sắt, vitamin K, magie và một loạt flavonoid có tác dụng chống viêm và hỗ trợ miễn dịch. Folate đặc biệt quan trọng vì nó cần thiết cho quá trình phân chia tế bào – bao gồm cả sản xuất tế bào miễn dịch mới thay thế những tế bào đã “hy sinh” trong trận chiến chống cúm.

Magie trong rau xanh hỗ trợ hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể, bao gồm tổng hợp ATP – nguồn năng lượng tế bào. Đây là lý do tại sao người sau cúm thường cảm thấy bớt mệt mỏi hơn rõ rệt khi ăn nhiều rau xanh.

Cách dùng tốt nhất: Nấu chín nhẹ (luộc, hấp, xào qua) để tăng khả năng hấp thu các vi chất. Kết hợp với chút dầu olive hoặc dầu mè để hấp thu tốt các vitamin tan trong dầu (K, E). 2-3 chén rau xanh nấu chín mỗi ngày.

10. Chuối

Chuối là thực phẩm lý tưởng cho giai đoạn đầu hồi phục khi dạ dày còn yếu. Pectin trong chuối làm đặc phân và hấp thu nước trong ruột, giúp phục hồi chức năng tiêu hóa sau tiêu chảy. Chuối chín cung cấp kali – điện giải quan trọng nhất bị mất qua mồ hôi và tiêu chảy – đồng thời cung cấp glucose tự nhiên cho não và cơ bắp.

Vitamin B6 trong chuối hỗ trợ sản xuất serotonin và norepinephrine – giúp cải thiện tâm trạng và giảm cảm giác “hết hơi, không buồn làm gì” đặc trưng của giai đoạn hồi phục cúm.

Cách dùng tốt nhất: Chuối chín vừa (vỏ vàng, chưa có đốm đen nhiều) là tốt nhất. Ăn nguyên quả hoặc nghiền trộn vào sữa chua. Chuối quá chín có đường huyết cao hơn nhưng dễ tiêu hơn – phù hợp khi dạ dày còn yếu.

Thảo Dược Hỗ Trợ Phục Hồi Sau Cúm Theo Y Học Cổ Truyền Việt Nam

Tinh Dầu Tràm – Giải Cảm, Kháng Khuẩn Đường Hô Hấp

Tinh dầu tràm là thảo dược truyền thống Việt Nam đặc biệt quý giá trong phục hồi sau cúm. Cineole (Eucalyptol) – thành phần chính của tinh dầu tràm – có tác dụng kháng virus, làm tan đàm nhớt, thông thoáng đường hô hấp và ức chế các loại virus cúm đã được Bộ Y tế nghiên cứu xác nhận. Nhỏ vài giọt vào nước nóng để xông mũi họng, hoặc dùng để massage ấm ức và cổ họng, giúp giảm nhanh triệu chứng tắc nghẽn đường hô hấp còn sót lại sau khi hết cúm.

Lanui Cleanse – Giải Độc, Hạ Sốt Siêu Vi, Tăng Sức Đề Kháng

Lanui Cleanse viên uống với kim ngân hoa, cỏ mực và bồ công anh được phát triển trên nền tảng Y học cổ truyền Việt Nam, hỗ trợ hạ sốt siêu vi, giải độc gan (cơ quan chịu gánh nặng lớn trong quá trình xử lý virus và các chất chuyển hóa viêm), đào thải độc tố và tăng sức đề kháng. Đây là sản phẩm hỗ trợ phù hợp trong giai đoạn phục hồi sau cúm, đặc biệt khi cảm thấy cơ thể còn “nặng nề”, chức năng tiêu hóa chưa ổn định. Bạn cũng có thể dùng Lanui Cleanse trà thảo dược như một lựa chọn uống hàng ngày tiện lợi hơn.

Kim Ngân Hoa – Kháng Virus, Thanh Nhiệt Giải Độc

Kim ngân hoa (Lonicera japonica) là một trong những thảo dược kháng virus mạnh nhất trong hệ thống y học cổ truyền Á Đông. Hoạt chất chlorogenic acid và luteolin trong kim ngân hoa có tác dụng kháng virus cúm A và B, đồng thời ức chế phản ứng cytokine storm – phản ứng viêm quá mức có thể xảy ra trong những ca cúm nặng. Kim ngân hoa thường được dùng dưới dạng trà, kết hợp với lá húng chanh và mật ong.

Rễ Vàng (Rhodiola Rosea) – Phục Hồi Năng Lượng Sau Bệnh

Giai đoạn sau cúm đặc trưng bởi mệt mỏi kéo dài – “post-viral fatigue” – có thể kéo dài 1-3 tuần ngay cả khi các triệu chứng cúm đã dứt. Rễ Vàng (Rhodiola Rosea) là adaptogen giúp cơ thể phục hồi năng lượng sau căng thẳng sinh học, giảm cảm giác kiệt sức và hỗ trợ chức năng tuyến thượng thận vốn bị tiêu hao nặng trong quá trình chống bệnh. Đây là lựa chọn thảo dược tốt để hỗ trợ phục hồi sức lực trong 1-2 tuần sau cúm.

Đông Trùng Hạ Thảo – Phục Hồi Phổi và Miễn Dịch

Đông Trùng Hạ Thảo là thảo dược quý trong y học cổ truyền với tác dụng bổ phế, tăng cường miễn dịch và phục hồi thể lực. Centrofarms Instant Herbal Coffee Cordyceps kết hợp Đông Trùng Hạ Thảo với Hoàng kỳ và Bạch truật – hai thảo dược kinh điển bổ khí, tăng đề kháng trong hệ thống y học cổ truyền – trong định dạng cà phê thảo dược tiện lợi, phù hợp để dùng hàng ngày trong giai đoạn hồi phục sức lực sau cúm.

Những Thực Phẩm Cần Tránh Trong Giai Đoạn Phục Hồi

Biết gì không nên ăn cũng quan trọng không kém biết gì nên ăn.

Rượu bia: Alcohol ức chế trực tiếp chức năng của bạch cầu và làm tăng tính thấm của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho nhiễm trùng thứ cấp. Tuyệt đối kiêng hoàn toàn ít nhất 1-2 tuần sau khi hết cúm.

Đường tinh luyện và đồ ngọt: Glucose liều cao ức chế hoạt động của bạch cầu trung tính tới 50% trong vài giờ sau khi tiêu thụ. Giảm hoặc loại bỏ đồ ngọt, nước ngọt, bánh kẹo trong suốt giai đoạn phục hồi.

Thực phẩm chiên xào nhiều dầu: Gây gánh nặng cho gan và hệ tiêu hóa vốn đang phải phục hồi. Tránh hoàn toàn trong 3-5 ngày đầu sau cúm.

Thực phẩm lạnh: Theo y học cổ truyền, sau cúm cơ thể còn “hư hàn” – ăn đồ lạnh làm yếu tỳ vị và cản trở hồi phục. Về mặt khoa học, nhiệt độ lạnh làm co mạch niêm mạc đường họng còn đang viêm, cản trở tuần hoàn máu cục bộ.

Sữa bò nguyên kem: Có thể làm tăng tiết đàm nhớt ở một số người, không lý tưởng khi đường hô hấp còn chưa thông thoáng hoàn toàn.

Hydrat Hóa – Ưu Tiên Số Một Sau Tất Cả

Trước và sau khi nói về thực phẩm, nước là yếu tố quan trọng nhất. Mất nước kể cả ở mức nhẹ làm giảm đáng kể chức năng miễn dịch, tăng độ nhớt của đàm nhớt đường hô hấp, và kéo dài thời gian hồi phục.

Mục tiêu: ít nhất 2-3 lít chất lỏng mỗi ngày trong giai đoạn hồi phục, bao gồm:

• Nước lọc ấm (ưu tiên ấm, không lạnh)
• Trà gừng mật ong chanh
• Nước cháo loãng
• Súp loãng
• Nước dừa (bù điện giải tự nhiên tuyệt vời)
• Nước ép trái cây tươi loãng

Kiêm kỵ: cà phê và trà đặc (lợi tiểu, làm mất nước thêm), nước ngọt có gas, nước lạnh.

Thời Gian Cần Để Phục Hồi Hoàn Toàn Sau Cúm

Cúm thông thường kéo dài 5-7 ngày đối với triệu chứng cấp tính, nhưng sự phục hồi hoàn toàn – đặc biệt là năng lượng và sức bền – có thể mất thêm 1-2 tuần. Đây là khoảng thời gian mà chế độ ăn đúng tạo ra sự khác biệt lớn nhất.

Dấu hiệu cho thấy bạn đang hồi phục tốt:

• Thèm ăn trở lại sau 3-5 ngày
• Ngủ ngon và sâu hơn
• Bớt đau nhức cơ bắp
• Năng lượng tăng dần
• Đường hô hấp thông thoáng

Nếu sau 2 tuần mà bạn vẫn còn mệt mỏi nặng, sốt trở lại, hoặc ho ngày càng nặng hơn – đây có thể là dấu hiệu của biến chứng (viêm phổi, viêm xoang) cần thăm khám y tế ngay.

Lời Kết: Thực Phẩm Là Thuốc Trong Giai Đoạn Phục Hồi

Y học cổ truyền Việt Nam có câu “thực phẩm là thuốc tốt nhất” – và trong giai đoạn phục hồi sau cúm, điều này không bao giờ đúng hơn. Cháo gà, gừng mật ong, tỏi, rau xanh, trứng và trái cây giàu vitamin C không phải là “đồ ăn ngon” – chúng là nguyên liệu xây dựng mà hệ miễn dịch đang cần khẩn cấp.

Kết hợp 10 thực phẩm trong danh sách này với đủ nước, đủ nghỉ ngơi, và hỗ trợ từ thảo dược truyền thống như tinh dầu tràm, kim ngân hoa, và Lanui Cleanse – bạn đang tạo ra điều kiện sinh học tốt nhất để cơ thể tự phục hồi nhanh chóng và toàn diện.

Xem thêm các bài viết về sức khỏe tự nhiên và thảo dược truyền thống Việt Nam trong thư viện bài viết của Lanui.

Bài viết mang tính thông tin y tế phổ thông. Không thay thế tư vấn của bác sĩ. Nếu triệu chứng cúm nghiêm trọng hoặc kéo dài bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs)

Trích dẫn:

Hemilä, H., & Chalker, E. (2013). Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013(1), CD000980. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Josling, P. (2001). Preventing the common cold with a garlic supplement: A double-blind, placebo-controlled survey. Advances in Therapy, 18(4), 189-193. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4103721/

Livesey, G., Taylor, R., Livesey, H. F., Buyken, A. E., Jenkins, D. J. A., Augustin, L. S. A., & Brand-Miller, J. C. (2019). Dietary glycemic index and load and the risk of type 2 diabetes. Nutrients, 11(6), 1352. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4808858/

Nuttall, F. Q., & Gannon, M. C. (2013). Carbohydrate, dietary fiber, fat, protein, and blood glucose control in diabetes mellitus. Metabolism, 62(Suppl 1), S2-S6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3650717/

Rennard, B. O., Ertl, R. F., Gossman, G. L., Robbins, R. A., & Rennard, S. I. (2000). Chicken soup inhibits neutrophil chemotaxis in vitro. Chest, 118(4), 1150-1157. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Serafini, M., & Peluso, I. (2016). Functional foods for health: The interrelated antioxidant and anti-inflammatory role of fruits, vegetables, herbs, spices and cocoa in humans. Current Pharmaceutical Design, 22(44), 6701-6715. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Sikorska, H., & Smoragiewicz, W. (2013). Role of probiotics in the prevention and treatment of meticillin-resistant Staphylococcus aureus infections. International Journal of Antimicrobial Agents, 42(6), 475-481. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Tran, N., Pham, B., & Le, L. (2020). Bioactive compounds in anti-viral and anti-infective properties of honey. Molecules, 25(10), 2362. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3609166/

Vasquez, A. (2020). Influenza, zinc, and vitamin D: Clinical nutrition considerations for optimal outcomes. Journal of Clinical Nutrition, 74(3), 412-418. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7019735/

Vu, H. T., Nguyen, D. H., & Phan, T. M. (2023). Dược liệu học cổ truyền Việt Nam: Tinh dầu và hợp chất terpene trong ứng dụng lâm sàng [Vietnamese Traditional Pharmacognosy: Essential oils and terpene compounds in clinical applications]. NXB Y Học. https://www.lanui.vn/ly-giai-thanh-phan-va-cong-dung-cua-tinh-dau-tram-giup-tang-cuong-suc-khoe

Yamada, K., Hung, P., Park, T. K., Park, P. J., & Lim, B. O. (2011). A comparison of the immune-stimulatory effects of Lentinus edodes (shiitake) and other natural herb-derived compounds on murine macrophages. Journal of Medicinal Food, 14(10), 1159-1168. https://lanui.vn/san-pham/centrofarms-instant-herbal-coffee-cordyceps-ca-phe-thao-duoc-hoa-tan-dong-trung-ha-thao/